آیت الله محمدحسین برازجانی

18
نام محمد حسین
نام خانوادگی برازجانی
لقب مجاهد
نام پدر نجفقلی
تاربخ تولد ۱۲۴۹ شمسی
محل تولد -
تاریخ رحلت/شهادت ۱۳۱۹ شمسی
محل شهادت رحلت در نهران
مدفن امام زاده عبدالله تهران
جهت اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید.
  • زندگینامه
  • خاطرات
  • شیخ محمدحسین ، روحانی مبارز (۱۲۴۹ـ۱۳۱۹ ش ) و متحد رئیس علی دلواری * تنگستانی در نبرد با انگلیسها. از ۱۲۱۶ تعدادی از روحانیون شیعه بحرین ، به ایران مهاجرت کردند و در مناطق جنوب ایران ساکن شدند. شیخ محمد حسین که در برازجان به دنیا آمده بود، فرزند نجف علی ، و از اعقاب شیخ یوسف ، از روحانیان مهاجر و از مشایخ قریه ماحوز بحرین بود (نبوی ، ص ۲۵۶-۲۵۷).

    برازجانی در نجف تحصیل کرد. میزان تحصیلات او جز به تقریب و گمان معلوم نیست (همان ، ص ۲۵۸). او پس از علم آموزی به برازجان بازگشت و به وظایف شرعی پرداخت (همانجا). وی به سبب مقام روحانیش ، میان مردم دشتی و دشتستان و برازجان ، محترم بود (رکن زاده آدمیت ، ص ۱۴، پانویس ). با شروع جنگ جهانی اول و درگیریهای منطقه جنوب ، اهمیت این روحانی و نقش او در مبارزه با انگلیسها در منطقه آشکارتر شد.

    تحریک عشایر جنوب برضد انگلیسها که واسموس ، جاسوس آلمانی ، عامل آن بود (مابرلی ، ص ۱۰۹؛ بیات ، ص ۱۳۵)، حمایت والی فارس از واسموس (رکن زاده آدمیت ، ص ۳۶ـ۴۲) و قطع خطوط تلگراف جاسک و چاه بهار (مابرلی ، ص ۱۰۱) و نیز طرفداری افسران ژاندارمری از آلمانها، انگلیس را به اعتراض به دولت ایران واداشت (سفیری ، ص ۴۸) و سرانجام در فرصتی مناسب ، در مرداد ۱۲۹۴/اوت ۱۹۱۵، قوای انگلیس بوشهر را اشغال کرد (همان ، ص ۵۳).

    پس از اشغال بوشهر، احساسات ضد انگلیسی مردم شدت بیشتری یافت و عشایر جنوب به رهبری رئیس علی دلواری به نبردهای تعرضی با نیروهای انگلیس پرداختند (همان ، ص ۵۳ ـ۵۴). در همین زمان ، آیت الله محمد تقی شیرازی در نجف برضد متفقین اعلام جهاد کرد (سپهر، ص ۷۰) و برازجانی بر همین اساس ، به یاری رئیس علی دلواری شتافت .

    دامنه این قیام تا شیراز گسترش یافت و برازجان به دلیل موقعیت خاص سوق الجیشی ـ یعنی قرار گرفتن میان شیراز و بوشهر ـ مرکز تجمع آزادیخواهان (فراشبندی ، ص ۱۰۱) و مأمن نیروهای درگیر در جنگ جنوب شد (رکن زاده آدمیت ، ص ۴۶، پانویس ). علی کازرونی ، غضنفر السلطنه (ضابط برازجان )، اخگر (دکتر ژاندارمری )، … و برازجانی برای کمک به نبرد جنوب ، در برازجان شورایی تشکیل دادند (همان ، ص ۸۲) که در آن پس از خواندن نامه های مجاهدان و محالفان ، رهنمودهای لازم را می دادند و از خانهای منطقه می خواستند تا رئیس علی را در جنگ یاری دهند (همان ، ص ۸۲-۸۳).

    نخستین کسی که به در خواست آنها پاسخ مثبت داد، شیخ حسین چاه کوتاهی بود (همان ، ص ۸۳). در پی کوششهای برازجانی برای کمک به نهضت جنوب و به دلیل اهمیت او در منطقه ، کاکس ، وابسته نظامی انگلیس در بوشهر، طی نامه ای از او باز خواست کرد، اما شیخ با استناد به فتوای علمای نجف ، به کاکس پاسخ داد (رکن زاده آدمیت ، ص ۸۴-۸۸؛ هدایت ، ص ۲۷۳- ۲۷۴) و رئیس علی نیز در تأیید آن ، نامه ای مفصل و ستایش آمیز برایش فرستاد (رکن زاده آدمیت ، ص ۱۲۱، پانویس ).

    در اثنای جنگ جنوب ، رئیس علی دلواری کشته شد، و برازجانی در نامه تسلیتی که به شیراز فرستاد، از آیت الله میرزا ابراهیم ، برای فرزند رئیس علی تقاضای سمت افتخاری کرد و میرزا ابراهیم به لقب بهادرالسلطان داد (اخگر، ص ۱۵۷ـ ۱۵۸). مبارزه جنوب همچنان ادامه یافت تا آنکه انگلیسیها در ۱۳۳۵/۱۹۱۷ بر برازجان مسلط شدند (آدمیت ، ص ۴۶، پانویس ) پس از پایان جنگ ، برازجانی به زادگاه خود بازگشت (بامداد، ص ۶، ص ۲۳۱؛ و غضنفرالسلطنه ، خان برازجان ، نیز که در کوههای اطراف برازجان به سر می برد، با گرفتن تأمین به آن شهر رفت (رکن زاده آدمیت ، ص ۴۵،۴۶، پانویس ).

    اما به خاطر حکومت مرکزی میان آن دو اختلافاتی بروز کرد؛ (فراشبندی ، ص ۹۴). در ۱۳۰۷ ش که عضنفرالسلطنه به بوشهر احضار و بازداشت شد، اقوام غضنفرالسلطنه برازجانی را عامل بازداشت می دانستند، و پس از بازگشت او به عنوان حاکم برازجان ، به خانه برازجانی حمله کردند تا او را به قتل برسانند. در این حمله ، شیخ جان سالم به در برد، اما خانه اش غارت شد (همان ، ص ۹۵-۹۷). در ۱۳۰۸ ش غضنفرالسلطنه ، بر حکومت مرکزی طغیان کرد (رکن زاده آدمیت ، ص ۴۶، پانویس ) و از پرداخت مالیات بیشتر به دولت سرباز زد (فراشبندی ، ص ۱۰۹). برازجانی در این حرکت با او همراهی نکرد تا آنکه قوای دولتی ، غضنفرالسلطنه را به قتل رساندند (رکن زاده آدمیت ، ص ۴۶، پانویس ).

    برازجانی اواخر عمر خود را در تهران به سر برد و در هفتاد سالگی درگذشت و در امامزاده عبدالله به خاک سپرده شد (نبوی ، ص ۲۵۸)

    منابع :

    (۱) احمد اخگر، زندگی من در طول هفتاد سال تاریخ معاصر ایران ، ج ۱، تهران ۱۳۶۶ ش ؛
    (۲) مهدی بامداد، شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲و۱۳و۱۴ هجری ، تهران ۱۳۵۷ ش ؛
    (۳) کاوه بیات ، ویرایشگر، ایران و جنگ جهانی اوّل ، تهرانی ۱۳۶۹ ش ؛
    (۴) محمد حسین رکن زاده آدمیت ، فارس و جنگ بین الملل ، ج ۱، تهران ۱۳۱۲ ش ؛
    (۵) احمد علی سپهر، ایران در جنگ بزرگ : ۱۹۱۸-۱۹۱۴ ، تهران ۱۳۳۶ ش ؛
    (۶) فلوریدا سفیری ، پلیس جنوب ایران : اس . پی . آر. ، ترجمه منصوره اتحادیه (نظام مافی ) و منصور جعفری فشارکی (رفیعی )، تهران ۱۳۶۴ ش ؛
    (۷) علیمراد فراشبندی ، جنوب ایران در مبارزات ضد استعماری ، تهران ۱۳۶۵ ش ؛
    (۸) جیمز فردریک مابرلی ، عملیات در ایران : جنگ اول ۱۹۱۴ـ۱۹۱۸ ، ترجمه کاوه بیات ، تهران ۱۳۶۹ ش ؛
    (۹) محمد حسن نبوی ، «نقش روحانیون در قیام ضد استعماری مردم جنوب ایران » در مجموعه مقالات کنگره بزرگداشت هشتادمین سال شهادت رئیس علی دلواری ، بوشهر ۱۳۷۳ ش ؛
    (۱۰) مهدیقلی هدایت ، خاطرات و خطرات ، تهرانی ۱۳۶۳ ش .

    دانشنامه جهان اسلام جلد ۲ ادامه مطلب
    ادامه مطلب
    ادامه مطلب
    ادامه مطلب
    اطلاعات مزار
    محل مزار امام زاده عبدالله تهران
    وضعیت پیکر
    تصویر مزار
    موقعیت مکانی مزار
    کتابخانه
    ادامه مطلب
    لطفا در صورتی که تصویر يا اطلاعاتي مرتبط با این شخصیت در اختیار دارید با ما به اشتراک بگذارید